“Dat is natuurlijk niet de bedoeling.” Zou een dergelijke oer-paternalistische uitdrukking ook in andere talen dan het Nederlands ingebakken zitten?
Ooit wel eens opgevallen dat wanneer mensen zeggen dat iets “niet de bedoeling is”, zij nooit, maar dan ook nooit zeggen wat dan wel de bedoeling is? Of waarom iets niet de bedoeling is. Sterker nog, iemand die vragen stellen na het opmerken laat hen vaak met een mond vol tanden. De impliciete aanname is niet zozeer dat er een specifieke, door een authoriteit op het gebied van het iets, vastgestelde bedoeling is, die jij of de ander zou moeten weten, maar meer dat de ander gewoon niet wil dat jij doet wat het is dat je op dat moment aan het doen bent.
De bedoeling van “dat is niet de bedoeling” is simpelweg “doe dat niet” en het gebruik van “dat is niet de bedoeling” is vaak zelfs een categorie-fout. Maar ja, iemand voor de kop stoten door dat zo bot te zeggen… dat is natuurlijk niet de bedoeling.
Bij wijze van beroepsdeformatie, FYI: iets dergelijks heet een implicatuur. De taalkundige Grice heeft het coöperatieprincipe geformuleerd met een aantal conversationele maximes (regels waar de spreker zich aan dient te houden binnen een discourse. Heel kort komen die maximes erop neer dat je kort, bondig, relevant en informatief moet zijn in je uitingen. JE moet nooit meer of minder zeggen dan nodig en niet liegen. In de realiteit schenden mensen die maximes voortdurend, bijvoorbeeld door bovengenoemde implicatuur. Het coöperatieprincipe redt de conversatie: de hoorder gaat ervan uit dat de spreker zich aan de maximes heeft willen houden en doet zijn best de zin te interpreteren als ware er geen maximes geschonden. Op die manier is ironie ook mogelijk (dat is eigenlijk liegen en dat schent de maxime “be truthful”). So there! toedels, Alies
Comment by Alies — May 29, 2007 @ 07:51
owww enne schent is natuurlijk met dt? ;-)
Comment by Alies — May 29, 2007 @ 07:51